آیه ۶۰ سوره انفال
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره انفال |
| شماره آیه | ۶۰ |
| جزء | ۱۰ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | نظامی |
| درباره | آمادگی دفاعی مومنان |
آیه ۶۰ سوره انفال به مؤمنان دستور میدهد که در برابر دشمن بهاندازه توان خود ابزار جنگی تهیه کنند.[۱] سید علی خامنهای دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، قُوَّة را به قدرت در ابعاد مختلف، از جمله نظامی، علمی و سازمانی تفسیر کرده است.[۲] ناصر مکارم شیرازی آن را شامل هر نوع نیروی مادی و معنوی مؤثر در پیروزی بر دشمن میداند.[۳] در تفسیر مجمعالبیان قوّت به تجهیز نیروهای انسانی به سلاح، ساخت استحکامات و انسجام اجتماعی تفسیر شده است.[۴] در برخی روایات، نیز به ابزارهای جنگی مانند تیر، سپر، شمشیر[۵] و حتی خضاب کردن موی سفید برای ایجاد هیبت رزمندگان ذکر شده است.[۶] همچنین از امام سجاد(ع) روایت شده که پیامبر(ص) در یکی از غزوهها به خضابکردن مو برای ایجاد هیبت در برابر دشمن دستور داده است.[۷]
برخی از فقیهان شیعه با استناد به این آیه و روایات نبوی که «قُوَّة» را به تیراندازی تفسیر کردهاند، مشروعیت مسابقات تیراندازی را اثبات کردهاند.[۸]
﴿وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ ٦٠﴾ [انفال:60]﴿و هر چه در توان دارید از نیرو و اسبهای آماده بسیج کنید تا با این [تدارکات] دشمن خدا و دشمن خودتان و [دشمنان] دیگری را جز ایشان که شما نمیشناسیدشان و خدا آنان را میشناسد بترسانید و هر چیزی در راه خدا خرج کنید پاداشش به خود شما بازگردانیده میشود و بر شما ستم نخواهد رفت ٦٠﴾
برخی از مفسران مانند علامه طباطبایی و فاضل مقداد هدف از افزایش توان نظامی مسلمانان را ایجاد ترس در دشمن، دفاع از حقوق جامعه اسلامی و بهرهمندی از آثار آن دانستهاند.[۹] سید علی خامنهای نیز ترس دشمن را عامل بازدارنده و از اهداف این آیه معرفی کرده است.[۱۰] امامخمینی این آیه را ناظر به ضرورت حفظ نظام اسلامی و دفاع از استقلال امت اسلام دانسته و از آن برای ضرورت تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت استفاده کرده است.[۱۱] بخشی از این آیه در طراحی نشان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران نیز به کار رفته است.[۱۲]
درباره عبارت «وَآخَرِينَ مِن دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ» (دشمنانی که شما آنان را نمیشناسید و خدا آنان را میشناسد»)، چند دیدگاه مطرح شده است:[۱۳] بنیقریظه، اهالی فارس، منافقان[۱۴] و جنیان.[۱۵] علامه طباطبایی این گروه را شامل منافقان و دشمنانی میداند که هنوز دشمنی خود را بهصورت عملی آشکار نکردهاند، اما احتمال خصومت در مورد آنان وجود دارد.[۱۶]
در بخش پایانی آیه، به انفاق در راه خدا برای تقویت توان دفاعی اشاره شده و پاداش آن تضمینشده دانسته شده است.[۱۷] علامه طباطبایی این بخش را بیانگر بازگشت عادلانه پاداش انفاق، بهویژه در حوزه جهاد، در دنیا و آخرت میداند.[۱۸]
پانویس
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۴.
- ↑ خامنهای، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۲۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۲.
- ↑ عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۱۶۵-۱۶۴.
- ↑ عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۱۶۴.
- ↑ بحرانی، البرهان، مؤسسة البعثة، ج۲، ص۷۰۶.
- ↑ شیخ طوسی، المبسوط، ۱۳۸۷ق، ج۶، ص۲۸۹؛ ابنادریس حلی، السرائر، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۱۴۶؛ طباطبایی، ریاض المسائل، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۲۳۳–۲۳۴؛ ابنبرّاج، المهذب، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۳۳۰.
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۷؛ فاضل مقداد، کنز العرفان، المکتبة المرتضویة، ج۱، ص۳۸۸.
- ↑ خامنهای، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».
- ↑ خمینی، ولایت فقیه، ۱۴۲۳ق، ص۳۳.
- ↑ «آرم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چگونه طراحی شد؟»، سایت خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۳.
- ↑ فاضل مقداد، کنز العرفان، ۱۴۲۵ق، ج۱، ص۳۸۸.
- ↑ طبری، جامع البیان، ج۱۴، ص۳۷–۳۸.
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۶.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۲۸.
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۶–۱۱۷.
منابع
- «آرم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چگونه طراحی شد؟»، سایت خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ انتشار: ۲ اردیبهشت ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۲۴ آبان ۱۴۰۲ش.
- ابنادریس حلی، محمد بن منصور، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
- ابنبرّاج، عبدالعزیز، المهذب، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۶ق.
- خامنهای، سید علی، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)» در دانشگاه امام حسین(ع)، ۲۱ مهر ۱۳۹۸ش.
- خمینی، سید روحالله، ولایت فقیه، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ دوازدهم، ۱۴۲۳ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، تحقیق: سید محمدتقی کشفی، تهران، المکتبة المرتضویه، چاپ سوم، ۱۳۸۷ق.
- طباطبایی، سید علی، ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل، قم، موسسه آل البیت، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی، قم، انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
- علامه طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- فاضل مقداد، جمالالدین، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران، المکتبة المرتضویة، بیتا.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.